Οι Σμυρνιοί πριν τον όλεθρο του 1922

smyrni-620x412Οι Σμυρνιοί

Magnify Image
Τουρκάλες υφάντρες.
.
Το 1922 η Σμύρνη, δίχως τα προάστια και τα τριγύρω χωριά, αριθμούσε 370.000 κατοίκους, εκ των οποίων:

οι 165.000 ήταν Έλληνες
οι 80.000 Τούρκοι
οι 55.000 Εβραίοι
οι 40.000 Αρμένιοι
οι 6.000 Λεβαντίνοι και
οι 30.000 διάφορες άλλες εθνικότητες.

Το πληθυσμιακό αυτό αμάλγαμα απέδωσε στη Σμύρνη τον χαρακτηρισμό “Γκιαούρ Ιζμίρ” (Σμύρνη των απίστων).

Magnify Image
Τουρκάλες υφαίνουν χαλί. Η εταιρεία ”Σαρκ Χαλί” συνεργαζόταν με καταστήματα πώλησης χαλιών στο Λονδίνο, Παρίσι, Νέα Υόρκη, Φιλαδέλφεια, Τορόντο και Κωνσταντινούπολη. Οι περισσότεροι τάπητες υφαίνονταν στη Σπάρτη Πισιδίας.

..
Magnify Image
Αχθοφόροι (χαμάληδες) ξαποσταίνουν στο καφενείο περιμένοντας να τους προσλάβουν σε δουλειά.
.

”Παρ’ όλη την ποικιλία των εθνών και των θρησκευμάτων παραμένει ωστόσο η Σμύρνη στα βασικά της συστατικά μια ελληνική πολιτεία. Έπειτα από τόσες αλλαγές στο πέρασμα χιλιετηρίδων κάτω από την κυριαρχία Περσών, Ρωμαίων, Βυζαντινών, Σαρακηνών, Φράγκων και Τούρκων – αυτή η πόλη που λέγεται Σμύρνη δεν έπαψε ποτέ να είναι Ιωνία. Οι Τούρκοι είναι απλώς οι αφέντες, οι Έλληνες όμως είναι οι περισσότεροι και η γλώσσα τους είναι η πιο διαδεδομένη – επομένως αυτοί είναι οι αφέντες. Αν εξαιρέσουμε τους Τούρκους που δεν γνωρίζουν παρά μόνο τη γλώσσα τους, όλος ο άλλος πληθυσμός της Σμύρνης, επομένως τουλάχιστον 120.000 ψυχές, καταλαβαίνουν και μιλούν λίγο πολύ καλά τα ελληνικά. Μετά τα ελληνικά έρχονται κατά σειρά σαν γλώσσα συνεννοήσεως γενικά τα τούρκικα και τα ιταλικά. Σε Τρίτη γραμμή τα αρμένικα και τα σπανιόλικα, η διάλεκτος των Εβραίων, τελευταία τα γαλλικά και τα αγγλικά. Ο αριθμός των Γερμανών της Σμύρνης δεν δικαιολογεί τα γερμανικά σαν τρέχουσα γλώσσα της συνοικίας των Φράγκων. Άλλωστε οι Γερμανοί δείχνουν, την κακή συνήθεια, για να μην πω, το μεγάλο εθνικό τους ελάττωμα, να αρνιούνται εύκολα τη γλώσσα τους και να χρησιμοποιούν τις ξένες γλώσσες”.

– Ludwig Ross, ”Ένα σκίτσο για τη Σμύρνη”, 1845.

Magnify Image
Εβραίος χαχάμης και μουσουλμάνα το 1875.
.
Magnify Image
Οικογένεια Εβραίων και Έλληνας ιερέας το 1865.
.
Magnify Image
Μια Ελληνίδα και μια Τουρκάλα το 1875.
.
Magnify Image
Ένας ζεϊμπέκης (ο άντρας της νοτιοδυτικής Μικράς Ασίας ή ο λεβέντης, ο μάγκας, ο νταής στα τούρκικα) και μια Ελληνίδα το 1875.
.

”Α, αυτά τα σπίτια που τα καμάρωνα όταν περνούσαμε! Είχαν ένα συνήθειο στη Σμύρνη, να τρώνε με τις πόρτες ανοιχτές. Τα σπίτια ήταν διώροφα, πάντα υπερυψωμένα, με τρία – τέσσερα σκαλάκια και οι πόρτες τους έμπαιναν λίγο μέσα, ώστε το χειμώνα δε βρεχόσουν μέχρι να σου ανοίξουν. Όταν άνοιγε η πόρτα, αμέσως ήταν η τραπεζαρία. Λοιπόν τα βράδια έβλεπες τις οικογένειες μαζεμένες τριγύρω σε φρεσκοσιδερωμένα, λινά, άσπρα, τραπεζομάντηλα και η υπηρέτρια απαραίτητη – με μαύρο φόρεμα, άσπρη ποδίτσα και μπονεδάκι στο κεφάλι – έφερνα τα φαγιά στο τραπέζι και έδινε σιωπηλά σε μία άλλη, βοηθό, ότι περιττό υπήρχε. Τα σερβίτσια άστραφταν και τα ποτήρια ήταν πάντα ακριβά, κολονάτα. Συναγωνιζόντουσαν στη γειτονιά για την καλύτερη εμφάνιση και πάντα οι πόρτες ορθάνοιχτες και πάντα η υπηρέτρια όρθια πίσω στη γωνιά του τραπεζιού, κοίταζε να μη λείψει τίποτα και ν’ αλλάξει αμέσως σερβίτσιο.
Μου άρεσε, όταν περνούσα, να κοιτώ. Λες και ήταν συνεννοημένοι, όλες οι πόρτες ανοιχτές την ίδια ώρα. Έτρωγαν κι έξω έπεφτε άπλετο φως, που σε προκαλούσε να κοιτάξεις μέσα”.

– Ανζέλ Κουρτιάν, ”Τα τετράδια της Ανζέλ Κουρτιάν (μνήμες από τη Μικρασία, 1915 – 1924)”, εκδ. Πλέθρον, Αθήνα, 1980.

Magnify Image
Ζεϊμπέκιδες.
.
Magnify Image
Πεχλιβάνιδες (παλαιστές) και μια Ελληνίδα.
.
Magnify Image
Πωλήτριες τσίγκινων αντικειμένων και ζεϊμπέκιδες.
.
Magnify Image
Μια Τουρκάλα και ένας καλαθάς.
.

”Οι πρώτες μέρες μας στη Σμύρνη είχαν κέφι και συγκινήσεις. Γυρίζαμε εδώ και κει σαν περιηγητές και γεμίζαμε τα μάτια και τη ψυχή μας με νέα θεάματα, και νέες εντυπώσεις, με την άπληστη διάθεση που έχει κανείς για το καινούργιο, το φευγαλέο και το προσωρινό. Η μεγάλη πολιτεία με τα άγνωστα σπίτια, τον άγνωστο κόσμο, την άγνωστη ρυμοτομία, τις άγνωστες εκπλήξεις μας κρατούσες σε συνεχή έξαψη. Στο Αϊντίνι ήξερες τον καθένα με το όνομά του και τα προβλήματά του. Ήξερες που πηγαίνει, όταν βγαίνει την τάδε ώρα, τι λέει όταν συναντιέται με έναν άλλον, που και πως διασκεδάζει, γιατί τρέχει και ιδρωκοπάει, γιατί παντρεύεται και από τι πεθαίνει.
Εδώ το καινούργιο βιβλίο με τις ζωηρές εικόνες δεν τέλειωνε εύκολα και τα ερωτηματικά ήταν πολλά κι οι γρίφοι σου ζητούσανε μια κάποια λύση, έστω και φανταστική. Δε μας ξέρανε εδώ οι πολλοί άνθρωποι και δεν τους ξέραμε ούτε μείς, κι έτσι νιώθαμε τόση ελευθερία. Το Και, το Παραλλέλι, η Μπελαβίστα, οι Βερχανέδες, οι Μεγάλες Ταβέρνες, το Μπουλβάρ – Αλιότι, οι Κουλές, τα Τράσα, η Αγία Φωτεινή, η Αγία Κατερίνα, τα βαποράκια του Κορδελιού, το τραμ της προκυμαίας που το σερναν άλογα, τα κατάμεστα με εύθυμο κόσμο κέντρα, οι πουλητάδες των γιασεμιών, τα μονά ζυγά φιστίκια, τα ”Πολιτάκια” με τα σαντούρια, οι πεταχτές γυναίκες, όλα, έμοιαζαν σαν εύθυμες, χτυπητές κορδέλες, που έπλεκαν ένα χαρωπό γαϊτανάκι. Και μέσα σ’ αυτά η μητέρα να μπαινοβγαίνει μαζί μας στα καταστήματα και ν’ αγοράζει τη χαρά του περιττού μέσα σε μεγάλα και μικρά πακέτα”.

– Διδώ Σωτηρίου, ”Οι νεκροί περιμένουν”, εκδ. Κέδρος, Αθήνα, 2011.

Magnify Image
Το παντοπωλείο ”Αίγυπτος” και άγνωστος άντρας με έναν πελαργό το 1895.
 .

Magnify Image

Μασκαρεμένοι Έλληνες
.
Magnify Image
Πεχλιβάνιδες (παλαιστές) το 1902.
.
Magnify Image
Ποδοσφαιρική ομάδα του Πανιώνιου.
.
Magnify Image
 .
Magnify Image
Magnify Image
Magnify Image
 .
Magnify Image
Ιππόδρομος
.
Magnify Image
 .
Magnify Image
Πλωτή γέφυρα έξω από τη Σμύρνη.
.
Magnify Image
 .
Magnify Image
Επιστροφή από τα αμπέλια.
.
Magnify Image
Γυναίκες κατεργάζονται αποξηραμένα σύκα για εξαγωγή στις δυτικές αγορές όπως το Λονδίνο.
.
Magnify Image
Χρηματιστήριο σύκων, που γινόταν η διαλογή και ορίζονταν οι τελικές τιμές των σύκων. Οι ντόπιοι το αποκαλούσαν ”Μπατακχανέ” (Κωλοχανείο).
.
Magnify Image
Πωλητής σφουγγαριών το 1860.
.
Magnify Image
Πεταλωτής
.
Magnify Image
Υπαίθρια αγορά πεπονιών
.
Magnify Image
Αρκουδιάρης
.
Magnify Image
Ο Μουσταφά, ο ποδηλάτης.
.
Magnify Image
Πωλητής λεμονάδας.
.
Magnify Image
Έλληνας με επίσημη στολή Εύζωνος.
.
Magnify Image
 .
Magnify Image
Μουσικοί
.
Magnify Image
Μπεκτασί δερβίσης
.
Magnify Image
Δερβίσηδες Μεβλεβί (Οι στροβιλιζόμενοι δερβίσηδες του τάγματος του Μεβλανά Ρουμί).
.
Magnify Image
Ο Βιντάλ και η Λούσυ Άντζελ, ζευγάρι Εβραίων από τη Σμύρνη.
.
Magnify Image
Διονύσιος Ταβουλάρης (1840 – 1928), Ζακυνθινός, από τους σημαντικότερους Έλληνες ηθοποιούς όλων των εποχών. Εγκαταστάθηκε στη Σμύρνη μαζί με τον αδερφό του και ίδρυσαν ένα θίασο. Ανέβαζαν δημόσιες παραστάσεις συμβάλλοντας στη διάδοση του ελληνικού θεατρικού λόγου. Επέστρεψε στην Αθήνα το 1873 και συνεργάστηκε με το τότε Βασιλικό νυν Εθνικό Θέατρο και τη Νέα Σκηνή.
.
Magnify Image
Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή (1873 – 1950), μαθηματικός. Εξαίρετος επιστήμονας με παγκόσμιες διακρίσεις και καταγωγή από την Κωνσταντινούπολη. Διετέλεσε χρέη πρυτάνεως του νεοσύστατου Ιωνικού Πανεπιστημίου Σμύρνης, από την ίδρυση του το 1919 μέχρι και την Καταστροφή το 1922.

 

Επιφανείς Σμυρνιοί

Magnify Image

Πάνω σειρά, από αριστερά στα δεξιά:

  • Αδαμάντιος Κοραής (1748 – 1833), φιλόλογος και εκπρόσωπος του Διαφωτισμού
  • Παύλος Καλλιγάς (1814 – 1896), νομικός, ιστορικός, λογοτέχνης και πολιτικός
  • Ιωάννης Σκυλίτσης (1819 – 1885), διανοούμενος, δημοσιογράφος και εκδότης
  • Μήτσος Μυράτ (1878 – 1964), ηθοποιός και σύζυγος της ηθοποιού Κυβέλης

Κάτω σειρά, από αριστερά στα δεξιά:

  • Δημήτριος Γληνός (1882 – 1943), εκπαιδευτικός, συγγραφέας και πολιτικός
  • Μανόλης Καλομοίρης (1883 – 1962), μουσικοσυνθέτης
  • Κυβέλη (1888 – 1978), ηθοποιός
  • Γεώργιος Σεφέρης (1900 – 1971), διπλωμάτης, ποιητής, κάτοχος βραβείου Νομπελ Λογοτεχνίας 1963.

Magnify Image

Πάνω σειρά, από αριστερά στα δεξιά:

  • Αριστοτέλης Ωνάσης (1906 – 1975), εφοπλιστής
  • Ιωάννα Τσάτσου (1909 – 2000), ποιήτρια
  • Ελευθέριος Μουζάκης (1913 – 2006), πατέρας της ελληνικής κλωστοϋφαντουργίας, ιδρυτής της βιομηχανίας ”Κλωσται Πεταλούδας”
  • Ρίτα Αμπατζή (1914 – 1969), ερμηνεύτρια ρεμπέτικου

Κάτω σειρά, από αριστερά στα δεξιά:

  • Αντώνης Χριστοφορίδης (1918 – 1985), πυγμάχος, πρωταθλητής Ευρώπης
  • Τρύφων Τζανετής (1918 – 1988), θρυλικός ποδοσφαιριστής της ΑΕΚ
  • Έλλη Παππά (1920 – 2009), δημοσιογράφος, συγγραφέας, σύντροφος του Νίκου Μπελογιάννη
  • Μίνως Αργυράκης (1920 – 1998), ζωγράφος, σκιτσογράφος, σκηνογράφος
Magnify Image
Ο Γιώργος Σεφέρης με την αδερφή του Ιωάννα και τον αδερφό του Άγγελο στη Σκάλα Βουρλών το 1907.
Magnify Image
Η αγαπημένη μου φωτογραφία. Διαγωνισμός παραγωγών αποξηραμένων σύκων το 1895. Δεν περίμενα να υπάρχει ο θεσμός της βράβευσης αγροτικών προϊόντων εκείνη την εποχή. Πολύ φοβάμαι πως το μαυρισμένο μάτι του υποψήφιου παραγωγού στην άκρη δεξιά, είναι από γροθιά.

constantinoupoli.com

Advertisements
This entry was posted in ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ and tagged . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s